Ang Mga Mangangaral sa Usaping 'Di Pag-aasawa

Sa sandaling 'to bubuhayin natin ang balagtasan
Na niluma na ng panahon at nilimot ng karamihan
Ngunit ang makata at tula ay walang kamatayan
Kaya't nasa harapan n'yo sila upang manindigan.

Narito ang dalawang lingkod ng Panginoon
Maghahanay ng kanilang katuwiran at kaisipan
Handa na ba kayo upang sila ay inyong pakinggan?
Saglit na manahimik, tama na ang bulung-bulungan.

Magsasabong ang dalawang lingkod ng Panginoon
'Di sakitan kundi pagpapaliwanag ng opinyon
Ang dalawang ito'y sadyang mayroong determinasyon
Kaya naman sa isa't isa'y parehong nanghahamon.

Ang paksa natin ay may kinalaman sa relihiyon
Sa 'di pag-aasawa pari ang gumagawa niyon
Ngunit ang ministro naman dito'y 'di sumasang-ayon
Sa pagkakataong 'to lilikha tayo ng diskusyon.

Ang ganitong usapan ay 'di na bago sa ating pandinig
Ipinatutupad na ito noon, mga iniibig
Ngunit sa 'di pag-aasawa 'di lahat ay pumapanig
Sadyang iba't iba ang pananaw ng tao sa daigdig.

Kaya nga ang ganitong pagtatanghal ay idinaos
Upang sa gayun mapakinggan natin sila ng lubos
Walang aalis kahit ang ulan pa ay bumuhos
Tunghayan natin mula umpisa hanggang matapos.

Pari:
Naniniwala akong ang 'di pag-aasawa'y tama
Kung puno ka ng Simbahan at dito'y gumagawa
Upang ang buong buhay mo'y sa kanya maitalaga
Tipunin pa ang mga nangaligaw na tupa.

'Pagkat habambuhay na si Cristo ang naging asawa
Ikinasal na ako sa Kanya noon pa mang una
Malayung-malayo sa mga tukso at pagnanasa
Ang babae ko lang iniibig ay si Birheng Maria.

Ang isip at kilos ko ay nawalan na ng malisya
Kahit nakakaharap ay magagandang dalaga
'Di naman sa sila ay aking winawalang-halaga
Bagkus iginagalang ng buong puso't kaluluwa.

Sa kalagayan kong ito wala ng ibang mahihiling
Masaya ako kahit nag-iisa't walang kapiling
Ina't kapatid kung ang babae ay aking ituring
Wala akong pakialam sa mga kumakaringking.

'Pagkat sa sariling kagustuhan ay tumalikod
Nais kong sa Kanya'y buong buhay na makapaglingkod
'Dibaleng sa pita ng laman ay 'di na makasunod
Upang ang Manlilikha sa akin ay lubusang malugod.

Paano ka makagagawa kung mayroong sagabal?
Kung mag-aasawa rin lang huwag ka nang mangaral
'Di lamang sa asawa mabibigay ang pagmamahal
Bagkus maipadadama sa kapwa ang layuning banal.

Ministro:
Ngunit ang mga turo mo'y 'di Niya ibinunsod
'Di naman sinabi pero sugod ka pa rin ng sugod
Dahil sa katuruang 'yan maraming natisod
Sabihin mo nga kung ang lahat sa inyo'y sumusunod.

'Di ba't ang mga unang apostol maging propeta
Ay mayroong anak at asawa na kinakasama?
Ang doktrina n'yo ay 'di nakalagay sa Bibliya
Gawa-gawa lang 'yan ng unang Papa sa Roma.

Ang pag-aasawa ay 'di ninyo dapat ipagbawal
Sa nagsumpaan sa harap ng altar Diyos ang nagkasal
Maliban na lang kung iba ang plinano ng Maykapal
Kung kaloob ito ng langit bakit ka pa aangal?

Ang mga babae ay nagbibigay ng inspirasyon
Sila ay ating minumutya sa lahat ng panahon
Ngunit huwag lang pagbubuhusan ng buong panahon
Baka mapabayaan ang tungkulin sa Panginoon.

Kailanman ang babae ay 'di makakaistorbo
Bagkus sa iyong paglilingkod makakatulong ito
Ngunit ang dapat mo lang piliin ay isang Kristiyano
Katulad mong may pananampalataya't 'di pagano.

Padre, nasosobrahan ka lang sa pagkapanatiko
Nakamahaba ka parang palda 'yang kasuotan mo
Kung p'wede lang sana tanggalin mo ang iyong abito
At para malaman mo kung aling turo ang totoo.

Pari: Sino'ng may sabing wala 'to sa banal na kasulatan?
Ang buhay ni Cristo ang dito ay naging pamantayan
Masama ba kung ang alindog ng babae ay tanggihan?
'Di ba't mas masama kung ikaw ay maging makalaman?

Sa tono ng salita mo ikaw'y isang babaero
Gusto pa yatang palabasin na binabae ako
Ang gusto ko lang naman ay matulad kay JesuCristo
Walang babaeng nakarelasyo nang narito sa mundo.

'Di ako nag-asawa 'di dahil galit sa babae
Huwag din sanang pagbibintangan na isang binabae
'Di ba't ang babae ang unanbg nalinlang ng Serpente?
Kaya't sinumpa ang tao sa lahat ng salinlahi?

Ang ibig kong sabihin sila ay ating kahinaan
Madali tayong matangay sa ating nararamdaman
Ang babae ay isdang tukso 'yan ang dahilan
Kung ba't 'di ako nagpaakit sa kanyang kagandahan.

Pag-aralan mo ang laman ng Bibliya
Dahil sa babae pati lingkod ng Diyos napasama
]Si Haring David, Haring Solomon, Samson at iba pa
Kaya't sa kanilang panghalina huwag padadala.

Ang lakas ng loob mo na dito pa magkalat
Sa harap ng kababaihan ay ibig mong magpasikat
Kunwari ay nagtatanggol maitim naman ang balat
Mambobola! Binibilo mo ang ulo naming lahat!

Ministro:
Nang nilikha ng Diyos ang undo at tao
Nag-iisa lang noon si Adan at nalungkot ito
Kaya't may babae bilang pangalawang paraiso
May katuwang ka habang naglalakbay sa mundo.

Tayong mga tao ay mayroong puso't damdamin
Laging nauuhaw at naghahanap ng mamahalin
Sa iyo ko na rin 'yan narinig dahil iyong inamin
Kung ganuon ba't ang kalikasan mo ay pipigilin?

Ayaw mo bang magkaroon ng masayang pamilya?
Kuntento ka bang kapatiran lang ang nakakasama?
Ba't pa magtitiis 'di naman Niya itinalaga?
Maiksi lang ang buhay at 'di dapat maaksaya.

Kay sarap kung sa buhay mo ay may kaagapay
Hanggang sa hirap at kamatayan kayo ay magkaugnay
Ito ang mapapakinabangan sa magulong buhay
Ang magpakaligaya sa piling ng iyong maybahay.

Ang tingin ko sa iyo'y isang tiwalag sa daigdig
Nabulag dahil iniligaw na ng maling pananalig
Sa mga pangangatuwiran ko ay ayaw makinig
Ang daldal mo, itkom nga 'yang malaking bibig!

Kung may babae na sa harap mo'y magtanggal ng saplot
Wala ka bang malisya at ang isip 'di maglilikot?
Huwag kang hipokritong may kasamaang binabalot
Nagbabanal-banalan ka upang kami'y mapaikot!

Lakandiwa:
Sa aking mga narinig nalilito itong isipan
Halos pareho kayong tama kapag nangatuwiran
Palibhasa'y matatalinong maraming nalalaman
Kapwa pinuno ng Simbahan at may paninindigan.

Ang unang nagpahayag ay may malinis na hangarin
Talagang tapat siya sa sinumpaang tungkulin
Ang 'di pag-aasawa'y lagi niyang idinidiin
'Pagkat sa lingkod ng Diyos ito raw ang marapat gawin.

Itong katunggali ay tahasan namang sumalungat
Ang pag-aasawa ay karapatan daw nating lahat
Walang sinumang maaaring magbawal o umawat
Basta't malinis ang layon, sa asawa'y maging tapat.

Ngunit dapat ay isa lang ang sa inyo'y manalo
Lumabas pa an isa akong balimbing na hurado
Huminahon lang hawakang mahigpit ang mikropono
Sa mga kapanalig ninyo ay walang mambabato.

Ang pag-aasawa't pagbuo ng pamilya ay matuwid
Kahit pa mangangaral walang dapat maging balakid
'Di masama an umibig, ang masama ay makiapid
Ang pasya ko ay tama ang ikalawang kapatid.

Ngunit sa natlo 'di ko sinasabing ikaw'y mali
Ymang sa mundo ang tao may iba't ibang paggawi
Bilang huling salita isipin itong talumpati
Nawa'y may napulot kayong aral sa inyong pag-uwi...

Edukasyon o Kayamanan?

Lakandiwa:
Ang dalawang mahusay na makata ay itatampok
Haharapin nila ay napakahirap na pagsubok
'Pagkat ang mga katuwiran nila ay magsasalpok
Sino kaya ang lalabas na matalino at bugok.?

Sa panahon ngayon ay ano ba ang mahalaga
Edukasyon ba o ang kayamanang tinatamasa?
Alam kung lahat ng tao'y naghahangad ng ginhawa
At ng karunungang nagpapapaunlad sa diwa.

Kanina pa sila nakatayo rito sa may gitna
Kung baga sa sundalo ay nakahanda na sa digma
Kanino kayo papanig dito ba o sa kabila?
Makinig nang husto at buksan ang inyong pang-unawa.

Ang titindig sa edukasyon hangad niya ay talino
'Pagkat ito ang pinili niya't talagang ginusto
Kaya't karangalan niyang matawag na isang henyo
Karunungan ay kasama na ng kanyang pagkatao.

Ang tingin ko sa kanyang katalo ay isang praktikal
'Pagkat itong kayamanan ang higit na minamahal
Kung mayroon kang kayamanan para na ring may dangal
Marahil ito ang nasa isip niya't iaaaral.

Nararapat lang na ang bagay na ito'y mapag-usapan
'Pagkat ang lahat ng tao ay mayroong kinalaman
Dahil tayong pinakasentro't pinatatamaan
Dapat lang makialam at huwag isara ang isipan.

Edukasyon:
Ang kailangan ng lahat ng tao ay edukasyon
Ito'y isang tulay upang maabot mo ang ambisyon
Kailangan nating sumabay sa takbo ng panahon
Mahirap maging mangmang at ituring na 'sang patapon.

Ang edukasyon ay masasabi na ring kayamanan
'Di mauubos dahil nakalagay sa iyong isipan
Kaibigan, maganda ang mayroong pinag-aralan
Para magkaroon ka ng magandang kinabukasan.

Ang literal na kayamanan ay mapapasaiyo
Dahil magkakaroon ka rin ng magandang trabaho
Kahit maralita lang balang araw ay aasenso
Lahat ay posible kung ikaw ay isang edukado.

Kung nakapag-aral malayo ang iyong maaabot
Ang mahahawakang salapi ay 'di lang kakarampot
Maaari ka ring maging among nakakapagpaikot
'Di isang tauhan na tila sunud-sunurang robot.

Walang imposible sa taong may isipang malawak
Naghahatid sa tagumpay dahil isa itong pakpak
Habambuhay na dala-dala't nasa likod ng utak
Daragin man sa apoy ay 'di rin mawawasak.

Ano ang kabuluhan ng kayamanang nauubos?
Baka kapag nawala na'y kasama ka ring matapos
Huwag mananalig sa kayamanan mong dinidiyos
Ibigin mo ang edukasyon ito ang aking utos!

Kayamanan:
Ang mahalaga sa daigdig na ito ay kayamanan
'Di ba't mas mainam kung maraming perang nahahawakan?
Ang sobrang pag-aaral ay pahirap lang sa katawan
Pinahihirapan nang husto ang sarili 'di naman yayaman.

Ang kayamanan ay 'di isang librong isinasaulo
Kundi magagamit sa araw-araw na pamumuhay mo
Dahil sa kayamanan magagawa lahat ng gusto
Malakas ang impluwens'ya mo't kapit sa gobyerno.

Ang diploma't medalya ay palamuti lang sa dingding
Nag-aral ka nga pero ba't tila mayroong tililing?
Samantalang ang kayamanan magagamit sa magaling
'Di maghihirap nang husto kagipitan ma'y dumating.

Ang edukasyon ba ay agad mo nang makakain?
Magagastos ba 'yan sa tindahan kung may nais bilhin?
Kung mayroong kayamanan 'di maaaring gutumin
'Di na kailangan na ang isip mo ay pigain.

Kapag masaganan marami ka ring matutulungan
Mga kapatid na dukha at nangangailangan
Na 'di man lang makapasok sa matinong paaralan
Tapos ngayon ay itinuturing n'yo pang mga mangmang.

Paano sila makakapag-aral kung walang pera?
P'wera na lang kung iskolar na may sumusuporta
Alam mong taun-taon tumataas ang matrikula
Kaya't sa edukasyon ay 'di na ako aasa pa!

Edukasyon:
Ang edukasyon ay malaki rin ang naitutulong
Huwag solohin ang karangalan, pilantropong gungong
Kung wala itong edukasyon tayo kaya ay dudunong?
Baka sa walang hanggang kamangmangan pa'y nakakulong.

Kapag walang tinapos 'di ka igagalang nang husto
Mamatahin ka lang ng kung sino'ng impakto't demonyo
Kaya nasapawan si Bonifacio ni Aguinaldo
Nang maliitin s'ya noon ng isa sa mga Magdalo.

Kung may likas na talino pero 'di naman binungkal
Walang kabuluhan para ka na ring nagpatiwakal
Sayang lamang ang kaloob kung 'di marunong magmahal
'Pagkat ang talino'y kinukulob at 'di pinabubukal.

Edukasyon ay mahalaga alam 'to ng gobyerno
Kaya't inilagak nila rito ang malaking pondo
Kung lahat ay nakapag-aral walang magiging bobo
Magiging matatag ang pamumuhay mo sa mundong ito.

Karamihan sa namumuno'y pawang edukado
Kapag mahina ang namumuno saan patutungo?
May maganda bang naiisip ang tulad mong utak ginto?
Kung puro kayamanan lang ang laman ng 'iyong puso.

Malaay mo balang araw maging pinuno ako ng bansa
Kaya't pakaiingat ka sa iyong pagsasalita
Kilalanin mo na ang edukasyon ay mahalaga
Huwag sabihing dunong-dunungan 'to, mangmang na bata!

Kayamanan:
Ano' nangangarap ang isang 'to na maging lider
Paano nasasarapan kang tawagin na boss at sir
Kung 'di ko pa alam gusto mo lang gayahin si Hitler
Ingat sila sa 'yo baka manira ka ng rebolber.

Kailangan pa bang maging propesor at senador
Upang maging tanyag at isang magaling na orador?
Ako kahit sa bahay lang mag-aral dahil may tyutor
Sa pag-aaral mo baka ako pa ang mag-isponsor.

Bakit si Presidente Erap drop out sa Ateneo?
Samantalang high school gradweyt lang ang lider na si Suharto
'Di ito nakukuha sa taas ng pinag-aralan mo
Nasa yaman at hangaring makapaglingkod sa tao.

Alamin mo ang datos maraming walang trabaho
Mga nakatambay kahit nakatapos ng kolehiyo
Ang iba ay 'di nagamit ang pinag-aralang kurso
Kaya't nasayang lang ang apat na taong binuno.

Kung magsalita ka akala mo'y napakatalino
Ba't alam mo ba ang lahat ng bagay sa mundo?
'Yan ba ang natutunan sa paaralan, ang maging idealistiko?
Baka sa sobrang pagbabasa nasira na ang ulo.

Huwag sanang akalain na mukha akong salapi
Nakamtan ko ito dahil sa aking pagpupunyagi
'Di nakapagtapos pero may talinong nakakubli
At nahihigitan pa kita sa aking pakiwari.

Edukasyon:
Karamihan talaga sa mayayaman ay mayayabang
Ang dating ng salita ay nasobrahan sa anghang
Napakakitid ng isip mo dahil utak-alamang
Akala mo ay dakila wala namang pakinabang.

'Di ako naniniwalang yaman ay bunga ng pagsisikap mo
May nakapagsabing namana lang sa nasira mong lolo
Paano ka uunlad lalo kung mahina ang iyong ulo?
Baka ang makinabang ng kayamanan mo ay ibang tao.

Marami ngang kayamanan 'di naman marunong humawak
Kahit katiwala lolokohin ka dahil walang utak
Baka matulad ka sa kuwento ng Alibughang Anak
Walang pagpapahalaga sa bukas at 'di nagbabalak.

'Di ba't ang malaking kayamanan ay nakakasilaw?
Kung ganoon ba't ang tao dito pa ililigaw?
Edukasyon ang kailangan natin sa mundong ibabaw
'Di ang kayamanang 'di madadala kapag pumanaw.

Ang paniniwala mo'y tulad sa ibang salesman
Sabi nila ang edukasyon ay 'di na kailangan
Mas malaki raw ang kinikita nila sa bentahan
Nasa husay mag-sales talk at networking lang ang paraan.

Ang karunungan na dulot ng edukasyon ay 'di napaparam
Samantalang ang kayamanan ay para lang hiniram
Ayokong matulad sa 'yo na walang kaalam-alam
Ang kapal ng apog mo na sa akin ay makialam!

Kayamanan:
Hoy! Bakit sinasabing mahina ang aking kukote?
Kung totoo umatras na sana ako sa debate
Wala namang kabuluhan ang mga pinagsasabi
Paikot-ikot lang, 'di pa gaanong makaatake.

Sa panahon ngayon may makikita ka bang libre?
D'yan nga sa edukasyon mo ay ang taas ng tuiton fee
Sa buong bansa halos pribado ang nagmamay-ari
Pero wala sa akin 'to dahil sa maraming salapi.

Ipinagmamalaki mo ang edukasyong komersyal?
Ang karunungang para sa lahat, ipinangangalakal
Sobrang daming gastos, ang bayad ay pagkamamahal
Ito ba ang tinitindigan mo, kuno'y intelekwal?

Kung gusto n'yo na maging mahalaga ang edukasyon
Baguhin ang maling sistema na pinaiiral n'yo ngayon
Tayo ay magbigayan 'yan ang sabi ng Panginoon
Kabig kayo ng kabig parang 'yung ibang relihiyon.

Marami ang nagsasabi na sila raw ay nakatapos
Ngunit kung tanungin mo ay 'di makasagot ng maayos
Kung kuto lang sila marahil ay akin nang pinulbos
Kung nakapag-aral ba't sa talino'y kapos?

Ang kayaman ay ayokong magamit lang sa luho
Bagama't sinasabi ng iba na ito ay isang tukso
Nais kong ituring ito na isang dalisay na ginto
Na nararapat lamang sa may malilinis na puso.

Lakandiwa;
Sa aking narinig tila ang isip ko'y tinutuhog
Sa init ng pagsasagutan n'yo para kayong mambubugbog
Baka sa gitna ninyo ay biglang may bombang sumabog.

Maganda ang katuwiran n'yo na naibigay
Sa katotohanang aral ay 'di kayo suminsay
Ngunit pareho kayong tama sa aking plagay
Magagamit ito sa araw-araw nating pamumuhay.

Huwag sanang sasama ang loob n'yo sa akin
Kung sasabihin kong kayo ay may kahinaan din
Bilang lakandiwa igalang ako at huwag batikusin
Nais ko lang kayong maging mabuti sa aming tingin.

Ikaw Edukasyon, 'di ba't ikaw ay para sa lahat?
Ba't mapepera lang ang nakakapag-aral ng sapat?
Paghusayin rin ang turo mo ito ang nararapat
Kapag naganap 'to ibabantog ka ng walang puknat.

Ikaw Kayamanan, huwag kang masyadong magpasikat
Tama na, sa sariling bangko huwag nang magbuhat
Ang biyaya ay ibahagi sa iba't iyong ikalat
Kung ganoon habambuhay ang aking pasasalamat.

Sa oras na ito nais ko munang maging neutral
Paumanhin kung naghintay kayo nang napakatagal
Ang paghuhusga'y maaaring bawat indibidwal
Yamang napanuod na ninyo ang aming pagtatanghal.

Dapat bang maging Pambansang Bayani si Andres Bonifacio?

Lakandiwa:Mga kababayan, kami ay narito sa may bulwagan
Upang ang madugong balagtasan ay inyong saksihan
Panuorin ang dalawang makata na maglalaban
Nahaharap sila sa isang digmaang pangkaisipan.

Mag-iiba ang simoy ng hangin sa kasalukuyan
Magbabalik tayo at uugatin ang kasaysayan
Sa panahon ng Kastila kung saan may himagsikan
Upang malaman nating lahat ang tunay na katauhan.

Talagang napakahirap ang maging isang Lakandiwa
Lalo't kung haharapin ay napakabigat na paksa
May kaugnayan ito sa ating pagiging makabansa
Ngunit buong pusong tinanggap alang-alang sa madla.

Dapat bang maging Pambansang Bayani si Bonifacio?
Na Ama ng Himagsikan at isang Katipunero
Ito'y titindigan ng isang kabataang narito
Maghahayag ng kanyang katuwiran at argumento.

Hindi kami lumilikha ng pagkabaha-bahagi
Bagkus may layong magkaisa sa iisang lunggati
Kaya't magsuri tayo sa kanilang pagtutunggali
Na may kinalaman sa pagiging Pambansang Bayani...

Maka-Rizal:
Si Jose Rizal ay bayani dahil sa utak at panulat
Ang kadustaang sinapit ng baya'y isiniwalat
Pilit nilunasan ang mga sugat na 'di maampat
'Pagkat sa kanyang puso ay mahal niya tayong lahat.

Ipinatapon ng mga Fraile doon sa Dapitan
Ikinulong, tiniis ang nadaramang kalungkutan
Kamataya'y hinarap nang barilin sa Bagumbayan
Ito ay alang-alang sa pag-ibig sa Inang Bayan.

Si Bonifacio ay wala sa kalingkingan ni Rizal
Maraming alam na pilosopiya't usapang sosyal
Si Rizal ay mahinahon, maginoo't mapagmahal
Kanyang ginamit sa bayan ang pagiging intelekwal.

Kaya nga kinilala s'ya ng bagong henerasyon
'Pagkat ginawang Pambansang Bayani mula pa noon
'Di magbabago't mananatili sa habang panahon
Sasabihin kong maghabol kayo sa Bulkang Mayon!

Huwag ka nang maghangad pa na baguhin ang kasaysayan
Ngayon pa na may 'sang daang taon ang nakaraan
Babanggain pa ninyo kami at gustong makalaban
Hindi kami papayag na si Rizal ay mapalitan!

Maka-Bonifacio:
Umaayon ako na si Rizal ay totoong henyo
Ngunit ang kanyang edukasyon saan natutunan 'to?
'Di ba't sa mga Kastilang tawag sa atin ay Indio?
Sinabi pa n'yang tamad daw tayong mga Filipino.

Si Bonifacio ay pangmasa dahil sa anak-pawis
Nabuhay sa karalitaan at maraming tiniis
Sa kagaya naming dukha siya nawawangis
'Di katulad ni Rizal na elitista, 'sang peti-burges!

Si Bonifacio ang unang nagbunsod ng rebolusyon
Natatag ang Katipunan na pagsasarili ang layon
Laban sa mga Kastilang animo ay panginoon
Kung walang nag-alsa, nasaan na kaya tayo ngayon?

Si Rizal ay sumulat ng nobelang naglalagablab
Dahil dito ang damdamin ng mga tao'y nag-alab
Ngunit sa pag-aalsa ay ayaw namang makisunggab
Upang digmain at alisin ang mga dayuhang sukab.

Gaya na lang sa istorya ng isa n'yang nobela
Pinigil ang pagsabog ng lamparang de-bomba
Dahil lang sa pag-ibig ni Basilio sa kanyang nobya
Nawala na sana ang mga kalabang nanggagaga.

Kaya nga nais naming mabago ang pagkakamali
Si Bonifacio ang dapat maging Pambansang Bayani
'Pagkat ganap na kalayaan ang kanyang minimithi
Sa paninindigan kong ito'y walang makababali!

Mka-Rizal:
Noon ang Supremo'y sakop ng La Liga Filipina
Isa sa mga miyembro ni Rizal na taga-panguna
Kaya't papano'ng makahihigit ito sa kanya
Gayung doon lang nakuha ang kanyang mga ideya.

Ang 'di paglahok sa rebolusyon ay 'di karuwagan
'Di lamang nakukuha sa digmaan ang kalayaan
Nasa pakikipag-usap lang ito ng mabutihan
Nasa panawagan, petisyon at iba pang paraan.

Ang Katipunan ay marami ring pagkabigo
'Pagkat kulang sa armas at estratihiya ang hukbo
Kay raming naging kapalpakan niyang si Bonifacio
Mahina, 'di nakinig kay Rizal nang ito'y nagpayo.

Kung walang puwersa ay parang nagpapakamatayI
sip ang paganahin para magkaroon ng saysay
Dapat lang pangalagaan ang ibinigay na buhay
Kung nais pang masilayan ang darating na tagumpay.

Kasalanan ba ni Rizal kung mayamang isinilang?
Nalalamang 'di tayo magkakatulad nang nilalang
Kung makapagsalita ka ay parang isang kulang-kulang
Ang tingin mo sa 'yong sarili ay bayaning hinirang?

Mas marami pang bagay ang dapat pagtuunan ng pansin
Pati ang nananahimik na si Rizal ay guguluhin
Kung 'di titigilan baka ikaw ay kanyang multuhin
Magagalit ang mga Rizalistang kakampi namin.

Maka-Bonifacio:
May hihigit ba sa pag-ibig sa tinubuang lupa?
Maliban lamang sa pag-ibig sa Dakilang Lumikha
Pag-ibig na buong puso at kaluluwa
Ganyan ang pag-ibig ni Bonifacio sa ating bansa.

Ang 'di marunong magmahal sa sariling wika
Ay higit pa sa isang mabaho at malansang isda
'Di ba't ito ang sabi ni Jose Rizal na dakila
Ngunit ang gamit n'ya sa panulat aay wikang Kastila!

Iyang si Rizal ay talagang tapat sa bansang Espanya
Pantay-pantay na karapatan lang ang gustong makuha
'Di siya seperitista kundi isa lang repormista
Gayung maaari namang kamtin ang ganap na paglaya.

Si Bonifacio ay larawan ng bayang inaglahi
Ngunit matapang at handang lumaban hanggang sa huli
Pakikipagkasundo sa dayo ay 'di maaari
Durugin mang pino o kaya'y bayaran ng salapi.

Ang laya ay 'di hinihingi kundi ipinaglalaban
Maging katumbas man ng buhay at iyong kamatayan
Sa sariling bayan ay papayag ka bang yapakan
Sunud-sunuran lamang sa kanilang kagustuhan?

Sino'ng laging nagsasamantala batay sa kasaysayan'
Di ba't mga dayuhan at nasa mataas na lipunan?
Silang tunay na nag-umpisa ng gulo sa sambayanan
Kaya't isang anak-pawis ang dapat maging huwaran!

Maka-Rizal:
Kung si Rizal ay maka-Espanya 'di sana pinatay
'Di rin sana itinuring na erehe at kaaway
Kahit Chinese Filipino, makabayan namang tunay
Dugong kayumanngi ang sa ugat ay nananalaytay.

Mayroon naman akong nabasa tungkol kay Bonifacio
Binihag daw sila ng kapatid niyang si Procopio
Nagmamakaawa't takot na takot ang Katipunero
Maging Supremo ay may takot din na itinatago.

Walang kabuluhan ang iyong mga paninindigan
Napakarupok, parang buhangin ang iyong saligan
Gumagawa lang ng istorya na mapag-uusapan
Bakit ginugulo ang pag-iisp ng taumbayan?

Subukan mong dumulog kung pakikinggan ng Kongreso
Baka ikulong ka pa at pagkamalang sira-ulo
Gayung si Bonifacio mismo'y 'di naging ambisyoso
Ang maging Pambansang Bayani wala sa kanyang ulo.

Kung noon nga ay 'di siya ibinoto bilang pangulo
Imposibleng maging Pambansang Bayani ang inyong idolo
Ngayon pa lang huminto na sa kaaargumento
Tiyak na aangal din ang mga maka-Aguinaldo!

Si Rizal ay 'di lamang sa pisong barya nakauki
tAng aral niya sa aming isipan ay nakakapit
Sa kanino mang bayani ay 'di namin ipagpapalit
Kahit kayong mga maka-Bonifacio ay magpilit!

Maka-Bonifacio:
'Di ko sinasabing si Rizal ay 'di isang bayani
Katunayan iginagalang ko siya't pinupuri
Ngunit ang buhay ni Bonifacio'y namumukod-tangi
Kaya't nais namin siyang maging pambansang bayani.

Sa sobra n'yong paghanga kay Rizal ay tila sinasamba
Gayung tao lamang na kagaya natin ng hitsura
Ni ayaw mapintasan, ang gusto ay laging bida
Hoy, taong sipsip 'yang pagpuri mo kaya;y alam n'ya?!

Ang panulat ni Rizal ay minsanng nawalan ng bisa
Noong sabihin niyang itigil na ang pag-aalsa
Bagkus Rebolusyong Pranses naging modelo't ginaya
Nilusob nila at pinaslang mga walang-hiya.

Si Bonifacio ay tapat kapag umibig ang puso
'Di tulad ni Rizal na sa pag-ibig ay mapaglaro
Pati ang pinsan ay ginawa pa niyang kalaguyo
Ano pa ba ang masasabi ko kundi Inagkupo!

Huwag mong maliitin ang bayaning si Bonifacio
Baka mabuhay ang rebulto n'ya at sumugod dito
Pagkamalan kang si Dante Tirona na nang-insulto
O kaya naman ay ang pumatay na kanyang berdugo.

'Di ko itatakwil ang dakilang prinsipyo
Mali ka kung inaakala mong ako ay panatiko
Itataguyod 'to ng lahat ng masang Pilipino
Andres Bonifacio, Pambansang Bayani ang titulo!

Lakandiwa:
Sa sobra ninyong galing ako ay napapatulala
Marahil ang mga nakikinig din ay humahanga
Nahahawig sa dalawang bayani ang inyong adhika
Napansin sa pagkatao n'yo habang nagsasalita.

Ang mga patay ay tunay na wala nang magagawa
Ngunit nag-iwan sila ng bakas na 'di mabubura
Buhay na buhay pa rin ang kanilang mga gunita
Na ituturo rin sa mga isilang pang bata.

Ang mga bayni ay mayroon ding kahinaan
Tulad natin na nagkakamali sa kadalasan
Ang mahalaga ay ang naiambag nila sa bayan
Ito na lang ang ating tingan, mabuting pag-aralan.

Kanina ko pa nga nililimi sa aking sarili
Kung sa dalawang ito ay kanino ako kakampi
Sino bang karapat-dapat maging Pambansang Bayani?
Ikaw at ako ay siguradong mayroong napili.

Mga kaibigan, sa pasya ko ay ito ang buod:
Si Andres Bonifacio ay akin ding itataguyod
Dapat s;ya ang nasa taas kung ako ang masusunod
'Pagkat sa mga dayuhan ay 'di s'ya nanikluhod.

Ngunit panahon lang ang talagang makakapagsabi
Na ang panukalang ito ay kailan mangyayari
Si Rizal man o si Bonifacio ang Pambansang Bayani
Dapat kilanlin ng mga susunod pang salinlahi!